મુંબઈ,

અનિલ અંબાણીની આગેવાની હેઠળના રિલાયન્સ અનિલ ધીરુભાઈ અંબાણી ગ્રુપ (ADAG) ની કંપનીઓ સાથે સંકળાયેલા કથિત લોન છેતરપિંડીની તપાસના ભાગ રૂપે, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ ગુરુવારે ભારતભરમાં 35 સ્થળોએ વ્યાપક દરોડા પાડ્યા હતા.

મીડિયા સૂત્રો દ્વારા અગાઉ અહેવાલ મુજબ, આ બાબતથી પરિચિત અધિકારીઓને ટાંકીને, 50 થી વધુ કંપનીઓ અને 25 વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલા પરિસરમાં દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.

આ દરોડા પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA) હેઠળ શરૂ કરાયેલી મની લોન્ડરિંગ તપાસનો એક ભાગ છે, જે સપ્ટેમ્બર 2022 માં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા મૂળ રીતે દાખલ કરાયેલી બે FIR પર આધારિત છે.

રિલાયન્સ કંપનીઓને યસ બેંક લોન તપાસ હેઠળ છે

સીબીઆઈના કેસ યસ બેંક દ્વારા રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RHFL) અને રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RCFL) ને આપવામાં આવેલી લોન સાથે સંબંધિત છે. બંને FIR માં યસ બેંકના ભૂતપૂર્વ ચેરમેન રાણા કપૂરનું નામ છે.

તપાસ એજન્સીના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “પ્રારંભિક તપાસમાં બેંકો, શેરધારકો, રોકાણકારો અને અન્ય જાહેર સંસ્થાઓ સાથે છેતરપિંડી કરીને જાહેર નાણાંને વાળવા અથવા ઉપાડવા માટે એક સુનિયોજિત અને વિચારપૂર્વકની યોજનાનો ખુલાસો થયો છે.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, “યસ બેંકના સ્થાપક [રાણા કપૂર] સહિત બેંક અધિકારીઓને લાંચ આપવાનો ગુનો પણ તપાસ હેઠળ છે.”

તપાસમાં સામેલ બીજા અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ED ને શંકા છે કે 2017 અને 2019 વચ્ચે યસ બેંક દ્વારા જારી કરાયેલી લોનમાં લગભગ ₹3,000 કરોડનું ગેરકાયદેસર ડાયવર્ઝન થયું છે.

“અમને એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે લોન મંજૂર થાય તે પહેલાં, યસ બેંકના પ્રમોટરો [કપૂર] ને તેમની ચિંતાઓમાં પૈસા મળ્યા હતા. ED લાંચ અને લોનના આ જોડાણની તપાસ કરી રહી છે,” અધિકારીએ ઉમેર્યું.

EDના અન્ય એક અધિકારીએ લોન મંજૂરીઓમાં “ગંભીર ઉલ્લંઘનો” પર પ્રકાશ પાડ્યો, જે યસ બેંકની આંતરિક પ્રક્રિયાઓમાં પ્રણાલીગત ખામીઓ તરફ ઈશારો કરે છે. “ક્રેડિટ મંજૂરી મેમોરેન્ડમ (CAM) જૂની તારીખના હતા, બેંકની ક્રેડિટ નીતિનું ઉલ્લંઘન કરીને કોઈપણ યોગ્ય ખંત અથવા ક્રેડિટ વિશ્લેષણ વિના રોકાણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા હતા,” અધિકારીએ જણાવ્યું.

શેલ કંપનીઓ અને ગ્રુપ કંપનીઓ દ્વારા લોન આપવામાં આવી

તપાસકર્તાઓએ લોનની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરીને બહુવિધ ગ્રુપ કંપનીઓ અને શેલ કંપનીઓને લોન ડાયવર્ઝનના પુરાવા શોધી કાઢ્યા છે. એજન્સીએ અનેક શંકાસ્પદ બાબતો પણ ઓળખી કાઢી, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

આર્થિક રીતે નબળી સંસ્થાઓને લોન

યોગ્ય દસ્તાવેજોનો અભાવ

સામાન્ય સરનામાં અને ડિરેક્ટરો ધરાવતા ઉધાર લેનારાઓ

અરજી તારીખે અથવા તે પહેલાં આપવામાં આવેલી લોન

લોનનું સદાબહાર વિતરણ

નાણાકીય ડેટાનું ખોટું પ્રતિનિધિત્વ

“આ તારણો સ્પષ્ટપણે નાણાકીય ગેરવહીવટ અને હેરફેરનો દાખલો દર્શાવે છે,” એક અધિકારીએ જણાવ્યું.

ED RHFL દ્વારા આપવામાં આવેલી કોર્પોરેટ લોનમાં તીવ્ર વધારા અંગે પણ તપાસ કરી રહી છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2017-18માં ₹3,742.60 કરોડથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2018-19માં ₹8,670.80 કરોડ થઈ ગઈ.

CBI ઉપરાંત, સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI), નેશનલ હાઉસિંગ બેંક, નેશનલ ફાઇનાન્શિયલ રિપોર્ટિંગ ઓથોરિટી (NFRA) અને બેંક ઓફ બરોડા સહિત અનેક નિયમનકારી અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પણ તપાસના ભાગ રૂપે EDને ઇનપુટ આપ્યા છે.

મીડિયા સૂત્રો અનુસાર, ED તપાસના અહેવાલો બાદ ગુરુવારે રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિલાયન્સ પાવરના શેરમાં 5% સુધીનો ઘટાડો થયો છે.

રિલાયન્સ ગ્રુપનું નિવેદન

જવાબમાં, રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિલાયન્સ પાવરે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું: “મીડિયા રિપોર્ટ્સ રિલાયન્સ કોમ્યુનિકેશન્સ લિમિટેડ (RCOM) અથવા રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RHFL) ના 10 વર્ષથી વધુ જૂના વ્યવહારો સંબંધિત આરોપો સાથે સંબંધિત હોય તેવું લાગે છે,” કંપનીઓએ જણાવ્યું.

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, “RCOM છેલ્લા 6 વર્ષથી વધુ સમયથી નાદારી અને નાદારી કોડ, 2016 મુજબ કોર્પોરેટ નાદારી ઠરાવ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહી છે. માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અનુસાર RHFLનો સંપૂર્ણ ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દર્શાવેલ સમાન આરોપો ન્યાયાધીશ હેઠળ છે અને જાહેરમાં ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ માનનીય સિક્યોરિટીઝ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ પેન્ડિંગ છે.”

નવી દિલ્હી,

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટે બુધવારે ફ્લિપકાર્ટ-સમર્થિત ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ મિન્ત્રા, તેની સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ અને ડિરેક્ટરો સામે રૂ. 1,654 કરોડથી વધુના FDI “ઉપયોગ” બદલ FEMA કેસ નોંધ્યો.

FEMA ની કલમ 16(3) હેઠળ ફરિયાદ દાખલ

ED એ જણાવ્યું હતું કે ફેડરલ એજન્સીને “વિશ્વસનીય માહિતી” મળી હતી કે મિન્ત્રા ડિઝાઇન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, જેનું બ્રાન્ડ નામ મિન્ત્રા છે, અને તેની સંબંધિત કંપનીઓ “હોલસેલ કેશ એન્ડ કેરી” ના આડમાં મલ્ટી-બ્રાન્ડ રિટેલ વેપાર કરી રહી છે, જેના કારણે ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ એક્ટની કલમ 16(3) હેઠળ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે.

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ જણાવ્યું હતું કે આ હાલના ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) માર્ગદર્શિકાનું કથિત ઉલ્લંઘન છે.

બેંગલુરુ-મુખ્ય મથક મિન્ત્રા, તેની સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ અને તેના ડિરેક્ટરો સામે કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે.

શું મામલો છે?

તપાસ એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે તેમને માહિતી મળી હતી કે મિન્ત્રા અને તેની સંલગ્ન કંપનીઓ ભારતમાં લાગુ વિદેશી રોકાણ (FDI) નીતિનું ઉલ્લંઘન કરીને ‘હોલસેલ કેશ એન્ડ કેરી’ વ્યવસાયના નામે મલ્ટી-બ્રાન્ડ રિટેલ ટ્રેડિંગ (MBRT) કરી રહી છે.

તપાસ એજન્સીની તપાસ મુજબ, મિન્ત્રાએ દર્શાવ્યું હતું કે તે જથ્થાબંધ વ્યવસાય કરી રહી છે, અને તેના આધારે 1654 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું વિદેશી રોકાણ લેવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ વાસ્તવમાં, મિન્ત્રાએ તેના બધા ઉત્પાદનો વેક્ટર ઈ-કોમર્સ પ્રા. લિ.ને વેચી દીધા હતા, જેણે તેમને સામાન્ય ગ્રાહકોને છૂટકમાં વેચ્યા હતા.

મિન્ત્રા દ્વારા કરવામાં આવેલા કૌભાંડ વિશે બધું જાણો છો?

મિન્ત્રા અને વેક્ટર ઈ-કોમર્સ બંને એક જ જૂથની કંપનીઓ છે. એક કંપનીથી બીજી કંપનીમાં માલ મોકલીને B2B (વ્યવસાયથી વ્યવસાય) બતાવવામાં આવ્યો હતો અને પછી તે જ જૂથની બીજી કંપનીએ તેને સામાન્ય ગ્રાહકોને વેચીને B2C (વ્યવસાયથી ગ્રાહક) માં રૂપાંતરિત કર્યું હતું.

આનો હેતુ કાયદેસર રીતે જથ્થાબંધ વ્યવસાય બતાવવાનો હતો, પરંતુ વાસ્તવમાં છૂટક વ્યવસાય થવો જોઈએ.

કાયદાનું ઉલ્લંઘન ક્યાં થયું?

FDI નીતિ મુજબ, હોલસેલ કંપની તેના જૂથની બીજી કંપનીને ફક્ત 25% સુધીનો માલ વેચી શકે છે. પરંતુ Myntra એ તેની પોતાની જૂથ કંપની Vector ને 100% માલ વેચી દીધો, જે કાયદાનું સીધું ઉલ્લંઘન છે.

આ રીતે, Myntra અને તેની સંલગ્ન કંપનીઓએ FEMA ની કલમ 6(3)(b) અને FDI નીતિઓ (01.04.2010 અને 01.10.2010) નું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ કારણે, ED એ FEMA ની કલમ 16(3) હેઠળ ન્યાયાધીશ સમક્ષ ફરિયાદ દાખલ કરી છે.

ખરેખર, આરોપ એ છે કે Myntra એ મલ્ટી-બ્રાન્ડ રિટેલ વ્યવસાય કરીને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જ્યારે તેઓએ તેને હોલસેલ વ્યવસાય કહીને રૂ. 1654 કરોડથી વધુનું વિદેશી રોકાણ લીધું છે. હવે ED એ આ કેસમાં કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.

નવી દિલ્હી,

દિલ્હીની એક ખાસ અદાલતે શનિવારે યુકે સ્થિત શસ્ત્ર સલાહકાર સંજય ભંડારીને ભાગેડુ આર્થિક ગુનેગાર જાહેર કર્યો હતો, જેમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

ખાસ ન્યાયાધીશ સંજીવ અગ્રવાલે ભાગેડુ આર્થિક ગુનેગાર અધિનિયમ, 2018 હેઠળ આ આદેશ આપ્યો હતો. ED અનુસાર, ભંડારી 2016 માં યુકે “ફરાર” થઈ ગયો હતો, અને તેના પ્રત્યાર્પણની માંગણી કરતી ભારતની અરજી તાજેતરમાં યુકેની એક અદાલતે ફગાવી દીધી હતી.

ભંડારી સામે મની લોન્ડરિંગનો કેસ દાખલ

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટે ફેબ્રુઆરી 2017 માં ભંડારી અને અન્ય લોકો સામે કાળા નાણાં (અપ્રગટ વિદેશી આવક અને સંપત્તિ) અને કરવેરા લાદવાના કાયદા, 2015 હેઠળ આવકવેરા વિભાગ દ્વારા દાખલ કરાયેલ ચાર્જશીટને ધ્યાનમાં લઈને મની લોન્ડરિંગનો ફોજદારી કેસ દાખલ કર્યો હતો. ત્યારબાદ એજન્સીએ 2020 માં તેમની સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી.

કાર્યવાહી દરમિયાન, ભંડારીના વકીલે ED ની અરજીનો વિરોધ કર્યો હતો, અને દલીલ કરી હતી કે યુકેમાં તેમનું રહેઠાણ કાયદેસર છે કારણ કે લંડન હાઇકોર્ટે તેમના ભારત પ્રત્યાર્પણનો ઇનકાર કર્યો હતો.

જોકે, ED એ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે યુકે કોર્ટના નિર્ણયનો વર્તમાન કાર્યવાહી પર કોઈ પ્રભાવ નથી, જે ભાગેડુ આર્થિક અપરાધી અધિનિયમ હેઠળ સ્વતંત્ર સ્વભાવની છે. એજન્સીએ રજૂઆત કરી હતી કે ભંડારીએ ઇરાદાપૂર્વક કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયા ટાળી હતી, ઉમેર્યું હતું કે તેમની અપ્રગટ વિદેશી સંપત્તિનું મૂલ્ય રૂ. 100 કરોડથી વધુ હતું.