એક સીમાચિહ્નરૂપ પગલામાં, યુનાઇટેડ કિંગડમ મતદાનની ઉંમર ઘટાડીને 16 વર્ષ કરવા જઈ રહ્યું છે, આ નિર્ણય લેબર પાર્ટીની આગેવાની હેઠળની સરકાર 2029 માં આગામી સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા અમલમાં મૂકવાની આશા રાખે છે. પ્રસ્તાવિત સુધારો એક વ્યાપક લોકશાહી સુધારાનો ભાગ છે જેનો હેતુ યુવાનોની ભાગીદારી વધારવાનો છે, ખાસ કરીને 2024 ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં બે દાયકામાં સૌથી ઓછું મતદાન નોંધાયા પછી.

યુવાનોની ભાગીદારી માટે લેબર પાર્ટીનો દબાણ

મતદાનની ઉંમર ઘટાડીને 16 વર્ષ કરવાની યોજના લાંબા સમયથી લેબર પાર્ટીના પ્લેટફોર્મનો ભાગ રહી છે. વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે આ પગલાનો બચાવ કર્યો છે, અને કહ્યું છે કે યુવાનો જાહેર ભંડોળ કેવી રીતે ખર્ચવામાં આવે છે તેમાં પોતાનો અભિપ્રાય આપવાના હકદાર છે. “આપણું લોકશાહી સંકટમાં છે,” નાયબ વડા પ્રધાન એન્જેલા રેનરે એક નીતિ પત્રમાં જણાવ્યું હતું કે, તેને યુકેના લોકશાહી નવીકરણ માટે “સીમાચિહ્નરૂપ ક્ષણ” ગણાવી હતી.

સરકારનો અંદાજ છે કે મતદાનની ઉંમર ઘટાડવાથી લગભગ 1.5 મિલિયન 16 અને 17 વર્ષના યુવાનોને રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરવાનો અધિકાર મળશે. સ્કોટલેન્ડ અને વેલ્સ પહેલાથી જ કિશોરોને વિભાજીત સંસદીય ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરવાની મંજૂરી આપે છે, પરંતુ આ ફેરફારથી સમગ્ર યુકેમાં એકરૂપતા આવશે.

વિરોધ અને ટીકા

બધા પક્ષો સંમત નથી. કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીએ આ પગલાની ટીકા કરી છે, તેને “નિરાશાજનક રીતે મૂંઝવણભર્યું” સુધારો ગણાવ્યો છે. રિફોર્મ યુકેના નેતા નિગેલ ફેરેજે પણ આ વિચારનો વિરોધ કર્યો છે, તેમ છતાં તેમણે સ્વીકાર્યું છે કે તેમની પાર્ટી યુવા મતોથી લાભ મેળવી શકે છે. ટીકાકારો દલીલ કરે છે કે 16 વર્ષના બાળકોમાં જાણકાર રાજકીય નિર્ણયો લેવા માટે જરૂરી પરિપક્વતાનો અભાવ છે, નોંધ્યું છે કે લગ્ન કરવા, દારૂ ખરીદવા અથવા લડાઇમાં સેવા આપવા જેવા ઘણા અધિકારો હજુ પણ 18 વર્ષની ઉંમર સુધી પ્રતિબંધિત છે.

વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય: કિશોરો ક્યાં મતદાન કરી શકે છે?

યુકેનો નિર્ણય તેને 16 વર્ષના બાળકોને મતદાન કરવાની મંજૂરી આપતા દેશોની નાની પરંતુ વધતી જતી યાદી સાથે સંરેખિત કરે છે. યુરોપમાં, ઑસ્ટ્રિયા, માલ્ટા, આઇલ ઓફ મેન અને ચેનલ આઇલેન્ડ્સે મતદાનની ઉંમર ઘટાડીને 16 વર્ષ કરી છે. યુરોપની બહાર, બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના, ક્યુબા અને નિકારાગુઆ પણ 16 વર્ષની ઉંમરે મતદાન કરવાની મંજૂરી આપે છે. જર્મની અને બેલ્જિયમ જેવા દેશોમાં, કિશોરો યુરોપિયન સંસદ જેવી ચોક્કસ ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરી શકે છે.

ગ્રીસ, ઇન્ડોનેશિયા અને સુદાન સહિતના કેટલાક દેશોએ મતદાનની ઉંમર ૧૭ વર્ષ નક્કી કરી છે. વૈશ્વિક ધોરણ ૧૮ વર્ષ યથાવત છે, પરંતુ સરકારો યુવા નાગરિકોને લોકશાહી પ્રક્રિયાઓમાં જોડવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોવાથી તેને ઘટાડવાનું વલણ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે.

પાઇપલાઇનમાં અન્ય સુધારાઓ

યુકે સરકાર મતદાર નોંધણીને આધુનિક બનાવવાની, સ્વીકાર્ય મતદાર ID ને વિસ્તૃત કરીને નામાંકિત યુકે બેંક કાર્ડનો સમાવેશ કરવાની અને પોસ્ટલ વોટ અરજીની અંતિમ તારીખ લંબાવવાની પણ યોજના ધરાવે છે. વધુમાં, તે ચૂંટણીમાં દખલગીરી અટકાવવા માટે વિદેશી રાજકીય દાન પર નવા નિયંત્રણોનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે.

આ સુધારાઓ યુકે ચૂંટણી જોડાણ અને લોકશાહી ભાગીદારી તરફ કેવી રીતે જુએ છે તેમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે.

પટના,

 બિહારમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા, સોશિયલ મીડિયા પ્રભાવક મનીષ કશ્યપ સોમવારે પ્રશાંત કિશોરની આગેવાની હેઠળની જન સુરાજ પાર્ટીમાં જોડાયા. કશ્યપે ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) માંથી રાજીનામું આપ્યાના એક મહિના પછી આ વાત સામે આવી છે. તેઓ પટણામાં કિશોરની હાજરીમાં સમર્થકોના સમૂહ સાથે જન સુરાજ પાર્ટીમાં જોડાયા.

યુટ્યુબ ચેનલ પર લગભગ એક કરોડ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ સાથે, કશ્યપ ડિજિટલ ફોલોઅર્સનો મોટો સમૂહ ધરાવે છે. થોડા વર્ષો પહેલા તેમણે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન ખેંચ્યું હતું જ્યારે તમિલનાડુ પોલીસે તેમને તમિલનાડુમાં બિહારી સ્થળાંતર કરનારાઓ સાથે દુર્વ્યવહાર થતો દર્શાવતા નકલી વીડિયો ફેલાવવાના આરોપમાં ધરપકડ કરી હતી. વિવાદ હોવા છતાં, યુવાનોના એક વર્ગમાં, ખાસ કરીને બિહારમાં, તેમની લોકપ્રિયતામાં વધારો થયો હતો.

ગયા મહિને કશ્યપે ભાજપ છોડી દીધું

૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા કશ્યપને ભાજપમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ પાર્ટીએ તેમને ચૂંટણી લડવા માટે ટિકિટ આપી ન હતી. આ વર્ષે જૂનમાં, તેમણે રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરતો એક વિડીયો સંદેશ બહાર પાડ્યો હતો, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે ભાજપે દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન રાજકીય લાભ માટે તેમનો “ઉપયોગ” કર્યો હતો અને પછી તેમને છોડી દીધા હતા.

જન સુરાજ પાર્ટી ‘સ્કૂલ બેગ’ પ્રતીક પર ચૂંટણી લડશે

ગયા મહિને, ભારતના ચૂંટણી પંચે બિહારમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલા જન સુરાજ પાર્ટીને સત્તાવાર રીતે ચૂંટણી પ્રતીક “સ્કૂલ બેગ” ફાળવ્યું હતું. પાર્ટીના સમગ્ર ૨૪૩ ઉમેદવારો હવે આ નવા પ્રતીક હેઠળ ચૂંટણી લડશે. પાર્ટીના નેતાઓએ ચૂંટણી પંચના નિર્ણયથી સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે આ પ્રતીક માળખાગત નીતિ અને સમાવેશી વિકાસ દ્વારા સુધારા અને સામાજિક ઉત્થાન લાવવાના તેમના મિશન સાથે ઊંડો પડઘો પાડે છે.

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025

અહીં એ નોંધવું જોઈએ કે બિહારની તમામ 243 બેઠકો માટે વિધાનસભા ચૂંટણી ઓક્ટોબર અથવા નવેમ્બર 2025 માં યોજાવાની છે. અગાઉની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ ઓક્ટોબર-નવેમ્બર 2020 માં યોજાઈ હતી. ચૂંટણી પછી, રાષ્ટ્રીય લોકશાહી ગઠબંધન દ્વારા રાજ્ય સરકારની રચના કરવામાં આવી હતી, જેમાં નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. બાદમાં, ઓગસ્ટ 2022 માં નીતિશ કુમારની આગેવાની હેઠળની જેડી(યુ) એ એનડીએ સાથેના સંબંધો તોડી નાખ્યા અને આરજેડીની આગેવાની હેઠળની મહાગઠબંધન સાથે સરકાર બનાવી. બાદમાં, જાન્યુઆરી 2024 માં નીતિશ કુમારની આગેવાની હેઠળની જેડી(યુ) એ આરજેડીની આગેવાની હેઠળની મહાગઠબંધન સાથેના સંબંધો તોડી નાખ્યા અને ફરીથી ભાજપની આગેવાની હેઠળની એનડીએ સાથે સરકાર બનાવી.

નવી દિલ્હી/પટના,

દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલા બિહારમાં મતદાર યાદીઓનું સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) કરવાના ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI)ના નિર્ણય પર વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની વધુ તપાસ કરવા સંમતિ આપી અને આગામી સુનાવણી 10 જુલાઈના રોજ નક્કી કરી.

કપિલ સિબ્બલે કોર્ટને વહેલી સુનાવણી માટે વિનંતી કરી

વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારા કરવાના ચૂંટણી પંચના નિર્ણય સામે દાખલ કરવામાં આવેલી વિવિધ અરજીઓ પર વહેલી સુનાવણીની માંગણી કરી હતી.

સિબ્બલે વિનંતી કરી હતી કે આ મામલો વહેલી સુનાવણી માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવે જેથી સંભવિત સ્ટે અંગે દલીલો કરી શકાય.

ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય મતદાર યાદી સુધારણાના સમયને પડકારે છે

બિહારના ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય મુજાહિદ આલમે પણ સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે, જેમાં મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારા અંગે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયને પડકારવામાં આવ્યો છે. ચૂંટણી પંચે બિહારમાં તાત્કાલિક અમલીકરણ સાથે દેશભરમાં ખાસ સુધારાનો આદેશ આપ્યો છે.

મુજાહિદ આલમે 18મી બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા આ પ્રક્રિયાના સમય પર પ્રશ્ન ઉઠાવતી અરજી દાખલ કરી હતી. અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે આટલો અચાનક અને વ્યાપક સુધારો બિહારમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા પર અસર કરી શકે છે.

આલમ દલીલ કરે છે કે આ પગલું મતદાર યાદીમાં બિનજરૂરી હેરફેર તરફ દોરી શકે છે અને મતદારોના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટ હવે આ મામલે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયની માન્યતાની તપાસ કરશે.

(જી.એન.એસ) તા. 4

અમદાવાદ,

મતદારયાદી સુધારણા અંગે અમદાવાદ ખાતે જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી અને કલેકટર શ્રી સુજિત કુમારની ઉપસ્થિતીમાં ધારાસભ્યશ્રીઓનો સેમિનાર યોજાયો હતો. ગુજરાત યુનિવર્સીટીના અટલ-કલામ બિલ્ડીંગના ઓડીટોરીયમ હોલ-૧ ખાતે યોજાયેલ આ સેમિનારમાં અમદાવાદ ઝોનમાં સમાવિષ્ટ અમદાવાદ, સુરેન્દ્રનગર, ખેડા, આણંદ અને મહીસાગર જિલ્લાના ધારાસભ્યશ્રીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મતદારયાદી સંદર્ભે માનનીય ધારાસભ્યશ્રીઓના વિશાળ લોકસંપર્ક અને અનુભવોના આધારે તેમની સાથે વિસ્તૃત ચર્ચા- વિચારણા કરી તેમના રચનાત્મક સૂચનો દ્વારા મતદારોના પ્રશ્નોના નિકાલ અંગે માર્ગદર્શન મેળવ્યું હતું.

આ સેમિનારમાં સ્વાગત પ્રવચન કરતાં અધિક જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી શ્રી યોગેશ ઠક્કરે જણાવ્યું કે, જાહેર હિસાબ સમિતિ (PAC) ની બેઠકમાં થયેલ ભલામણ અનુસાર ધારાસભ્યશ્રીઓ માટે ઝોનવાર સેમિનારનું આયોજન કરવા સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું. જે અંતર્ગત આજે અમદાવાદ ઝોનમાં સમાવિષ્ટ પાંચ જિલ્લાના જનપ્રતિનિધિઓ માટે મતદારયાદી સુધારણ અંગેનો સેમિનાર યોજાવામાં આવ્યો છે. આ સેમિનારમાં બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) અને બૂથ લેવલ એજન્ટ (BLA) ની કામગીરી અને તેમના સાથે સંકલન, મતદાન મથક પુન:ગઠનમાં 1200 સુધીના મતદારો હોય એ હિતાવહ છે તે સહિતના મુદ્દાઓની વિગતવાર ચર્ચાનું આયોજન કરાયું છે.

ચૂંટણીના માસ્ટર ટ્રેનર અને સાણંદ પ્રાંત અધિકારીશ્રી ડી. બી. ટાંકે જણાવ્યું કે, ચૂંટણીની સફળતાનો મુખ્ય આધાર મતદાનના દિવસે શાંતિપૂર્ણ મતદાન યોજાય એ છે. ચૂંટણીમાં મતદાન સારી રીતે થાય એ માટે મતદારયાદી ક્ષતિ રહિત હોવી જોઈએ. ચૂંટણી મુક્ત, ન્યાયી અને તટસ્થ રીતે યોજવા બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) ની ભૂમિકા ખુબ જ અગત્યની છે એમ જણાવી તેમણે BLO ની કામગીરીની વિગતવાર માહિતી આપી હતી. મતદારયાદીને અદ્યતન રાખવાની જવાબદારી બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) હોય છે એની અગત્યતા સમજીને ચૂંટણી આયોગની સૂચના પ્રમાણે BLO ને 50-50 ના ગ્રુપમાં તાલીમ આપીને સજ્જ કરાશે. તેમણે બૂથ લેવલ એજન્ટ (BLA-1) અને (BLA-2) ની નિમણુંક અને કાર્યપદ્ધતિની માહિતી આપી BLO સાથે સંકલન સાધવા પર ભાર મુક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, BLO દ્વારા ઘરે ઘરે ફરીને મતદારોની મુલાકાત લઈ મતદારયાદીની ચકાસણી કરવામાં આવે છે. મતદાન મથકનું પુન:ગઠનમાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી મતદારના રહેણાંક વિસ્તારથી મતદાન મથક 2 કિ.મી. દૂર ન હોવું જોઈએ અને 200 મીટરના અંતરમાં કોઈ રાજકીય પક્ષનું કાર્યાલય ન હોવું જોઈએ તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

મતદારયાદીમાં નામ દાખલ કરવા અને સુધારો કરવા માટે કયું ફોર્મ ભરશો ?

મતદારયાદીમાં નામ દાખલ કરવા, નામ કમી કરવા અને સુધારો કરવા માટે આ ફોર્મ ભરીને મતદારયાદીમાં સુધારા- વધારા કરાવી શકાય છે.  જેમાં ફોર્મ નં-6 મતદારયાદીમાં પ્રથમ વખત નામ નોંધવવા, ફોર્મ નં- 6-એ- વિદેશમાં વસતા ભારતીય નાગરિકે મતદાર તરીકે નોંધાવવા, ફોર્મ નં- 6-બી આધાર નંબર સાથે લીંક કરવા માટે, ફોર્મ નં-7 કોઈ મતદારનું અવસાન થવાથી/ પોતાનું નામ કમી કરાવવા માટે કે મતદારયાદીમાંના કોઈ મતદારના નામ સામે વાંધો લેવા માટે અને ફોર્મ નં- 8 સ્થળાંતર થવાથી/ હાલની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલ વિગતોમાં સુધારો કરવા/ જુના મતદાર ફોટોઓળખપત્ર (EPIC)ને બદલે નવું કાર્ડ મેળવવા,/ દિવ્યાંગ મતદાર તરીકે ચિન્હીત કરવા માટે, ફોર્મ નંબર-9, 10, 11, 11A, 11B સહિતના ફોર્મની વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી હતી.