(જી.એન.એસ) તા. 15

એક દાયકા પહેલાં, 15 જુલાઈ 2015ના રોજ, ભારત સરકારે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશનની શરૂઆત કરી હતી. સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશન એક એવી પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ માત્ર નોકરીઓ ઊભી કરવાનો નથી, પરંતુ આત્મનિર્ભરતા, ગૌરવ અને આત્મવિશ્વાસ પર આધારિત ભવિષ્યનું નિર્માણ કરવાનો છે. સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશનની જાહેરાતથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે, હવે ભારતનો યુવા માત્ર ડિગ્રીધારક નહીં રહે, પણ તે પ્રતિભાશાળી બનશે અને પોતાના કૌશલ્યથી દેશના વિકાસમાં પણ યોગદાન આપશે.

આ પહેલ એક સરકારી કાર્યક્રમ તરીકે શરૂ થઈ થઈ હતી, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તે દેશભરના યુવાનોની આકાંક્ષાઓ અને સંઘર્ષોને પ્રતિબિંબિત કરતું એક શક્તિશાળી જનઆંદોલન બની ગયું. સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશને ખાસ કરીને ગુજરાતના યુવાનોને સશક્ત બનાવ્યા છે, જ્યાં તાલીમ કાર્યક્રમો રાજ્યની ઔદ્યોગિક વિશેષતાઓ- જેમ કે કાપડ, હીરા પૉલિશિંગ, સિરામિક્સ અને ઑટોમોબાઈલ્સ વગેરેને અનુરૂપ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. પ્રધાનમંત્રી કૌશલ કેન્દ્રો (PMKK) અને ITI સંસ્થાઓના માધ્યમથી લાખો યુવાનોને ઉદ્યોગ-સંબંધિત તાલીમ આપવામાં આવી છે, જેનાથી તેમની રોજગાર ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ મિશનમાં મહિલાઓની ભાગીદારી અને અંતરિયાળ જિલ્લાઓમાં આદિવાસી યુવાનોના કૌશલ્ય વિકાસ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આજે ગુજરાતના યુવાનો માત્ર નોકરી માટે તૈયાર નથી, પરંતુ આત્મવિશ્વાસ અને આત્મનિર્ભરતા સાથે ભારતની આર્થિક પ્રગતિનું નેતૃત્વ કરવા માટે પણ સક્ષમ છે.

સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશનની સફર અને તેના વિઝન અંગે કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલયના માનનીય રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) શ્રી જયંત ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારતની સૌથી શક્તિશાળી સંપત્તિ તેના યુવાનો છે. આ તથ્યને ધ્યાનમાં રાખીને માનનીય વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ હંમેશા યુવા ભારતીયોને રાષ્ટ્રની આર્થિક, શૈક્ષણિક અને તકનીકી વિઝનના કેન્દ્રમાં રાખ્યા છે. સ્કિલ ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ, કરોડો યુવાનોને નિર્માણ, આરોગ્યસંભાળ, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ) અને ઑટોમોટિવ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઉદ્યોગ-સંબંધિત કૌશલ્ય પ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે.”

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “આ પહેલોના કારણે શિક્ષણ અને રોજગાર વચ્ચેનું અંતર અસરકારક રીતે દૂર થયું છે, યુવાનો પ્રેક્ટિકલ અને નોકરી માટે સજ્જ બન્યા છે. જેમ જેમ આપણે 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ, તેમ તેમ આ આત્મવિશ્વાસુ અને કુશળ પેઢી તે સ્વપ્નને સાકાર કરવામાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવશે. મને વિશ્વાસ છે કે, મંત્રાલયના નિરંતર અને સમર્પિત પ્રયાસો દેશના કૌશલ્ય વિકાસને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરશે.”

આ મિશનને કારણે છેલ્લા 10 વર્ષોમાં ભારતની ટેક્નિકલ શિક્ષણ પ્રણાલીનું પણ એક નવું સ્વરૂપ જોવા મળ્યું છે. દેશભરમાં ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (ITI) ની સંખ્યા લગભગ 10,000થી વધીને 14,615 સિધી પહોંચી ગઈ છે. પહેલાં ફક્ત 9.5 લાખ વિદ્યાર્થીઓ રજિસ્ટર્ડ હતા, હવે આ સંખ્યા 14 લાખને પાર થઈ ગઈ છે. ટેક્નિકલ શિક્ષણ હવે ફક્ત વર્ગખંડ પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સ્કિલ્સ જેવી સંસ્થાઓ યુવાનોને વૈશ્વિક સ્તરની તાલીમ આપીને નવા શિખરો પર લઈ જઈ રહી છે.

વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘વિકસિત ભારત @2047’ના વિઝનમાં સ્કિલ ઇન્ડિયા મિશન કરોડરજ્જુ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ વિઝન હેઠળ વડાપ્રધાનશ્રીનું સ્વપ્ન ભારતને વિશ્વનું ‘સ્કિલ કૅપિટલ’ બનાવવાનું છે અને છેલ્લા 10 વર્ષની સફર એ દર્શાવે છે કે આપણે તે દિશામાં મજબૂત રીતે આગળ વધી રહ્યા છીએ.

વડાપ્રધાનશ્રીએ દસ વર્ષ પહેલાં જે સ્વપ્ન રજૂ કર્યું હતું તે આજે અનેક યુવાનોના જીવનમાં પરિવર્તનનું માધ્યમ બની છે. 15 જુલાઈ 2025 એ ફક્ત એક તારીખ નથી, પરંતુ કરોડો સપનાંઓના મહેનત, સમર્પણ અને પ્રગતિનો ઉત્સવ છે. આ એક એવી યાત્રા છે જે દરેક નવા કૌશલ્ય અને પ્રતિભા સાથે આગળ ને આગળ વધતી રહેશે. જેમ-જેમ યુવાનો નવી સ્કિલ કેળવશે, તેમ-તેમ આપણે એવા ભારત તરફ આગળ વધશું, જ્યાં વિશેષાધિકાર નહીં, પ્રતિભા ઝળકશે.

વોશિંગ્ટન,

યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને શિક્ષણ વિભાગને તોડી પાડવાની તેમની યોજનાને પાટા પર લાવવાની અને લગભગ 1,400 કર્મચારીઓને છટણી કરવાની મંજૂરી આપી છે.

ત્રણ ઉદારવાદી ન્યાયાધીશોના અસંમતિ સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટે બોસ્ટનમાં યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ મ્યોંગ જોનના આદેશને સ્થગિત કરી દીધો છે, જેમણે છટણીને ઉલટાવી દેવા અને વ્યાપક યોજના પર પ્રશ્ન ઉઠાવવાનો પ્રારંભિક મનાઈ હુકમ જારી કર્યો હતો.

છટણીઓ વિભાગને નબળો પાડશે

જોને લખ્યું કે, છટણીઓ “વિભાગને નબળો પાડશે”. વહીવટીતંત્રે અપીલ કરી ત્યારે ફેડરલ અપીલ કોર્ટે આદેશને સ્થગિત કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી વહીવટીતંત્રને વિભાગને બંધ કરવાનું કામ ફરી શરૂ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે ટ્રમ્પના સૌથી મોટા પ્રચાર વચનોમાંનું એક છે.

સોમવારે રાત્રે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક પોસ્ટમાં, ટ્રમ્પે કહ્યું કે હાઈકોર્ટે “દેશભરના વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓને મોટી જીત આપી છે”. તેમણે કહ્યું કે આ નિર્ણય તેમના વહીવટને વિભાગના ઘણા કાર્યો “રાજ્યોમાં પાછા” પરત કરવાની “ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા” શરૂ કરવાની મંજૂરી આપશે.

SC એ ટ્રમ્પની તરફેણમાં પોતાનો નિર્ણય સમજાવ્યો નથી

કોર્ટે ટ્રમ્પની તરફેણમાં પોતાનો નિર્ણય સમજાવ્યો નથી, જેમ કે કટોકટી અપીલોમાં રિવાજ છે. પરંતુ અસંમતિમાં, ન્યાયાધીશ સોનિયા સોટોમાયોરે ફરિયાદ કરી હતી કે તેમના સાથીદારો વહીવટીતંત્ર તરફથી કાયદેસર રીતે શંકાસ્પદ કાર્યવાહીને સક્ષમ બનાવી રહ્યા છે.

“જ્યારે એક્ઝિક્યુટિવ જાહેરમાં કાયદો તોડવાનો પોતાનો ઇરાદો જાહેર કરે છે, અને પછી તે વચનનો અમલ કરે છે, ત્યારે ન્યાયતંત્રની ફરજ છે કે તે અંધેરને તપાસે, તેને ઝડપી ન બનાવે,” સોટોમેયરે પોતાના અને ન્યાયાધીશો કેતનજી બ્રાઉન જેક્સન અને એલેના કાગન માટે લખ્યું.

શિક્ષણ સચિવ લિન્ડા મેકમહોને કહ્યું કે ટ્રમ્પની યોજનાને આગળ વધારવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના હસ્તક્ષેપની જરૂર પડી તે “શરમજનક” છે.

“આજે, સુપ્રીમ કોર્ટે ફરીથી સ્પષ્ટતાની પુષ્ટિ કરી: યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપતિ, એક્ઝિક્યુટિવ બ્રાન્ચના વડા તરીકે, સ્ટાફિંગ સ્તર, વહીવટી સંગઠન અને ફેડરલ એજન્સીઓના રોજિંદા કાર્યો વિશે નિર્ણયો લેવાનો અંતિમ અધિકાર ધરાવે છે,” મેકમહોને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.

યોજના પર દાવો કરનારા મેસેચ્યુસેટ્સ શહેરો અને શિક્ષણ જૂથોના વકીલે જણાવ્યું હતું કે મુકદ્દમો ચાલુ રહેશે, ઉમેર્યું કે કોઈ પણ કોર્ટે હજુ સુધી ચુકાદો આપ્યો નથી કે વહીવટ જે કરવા માંગે છે તે કાયદેસર છે.

“અમેરિકન લોકોને તેમના તર્ક સમજાવ્યા વિના, યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટના મોટાભાગના ન્યાયાધીશોએ આ રાષ્ટ્રના તમામ બાળકો માટે જાહેર શિક્ષણના વચનને વિનાશક ફટકો આપ્યો છે. તેના પડછાયા ડોકેટ પર, કોર્ટે ફરીથી દલીલ વિના બે નીચલી અદાલતોના નિર્ણયને ઉથલાવી દેવાનો ચુકાદો આપ્યો છે,” ડેમોક્રેસી ફોરવર્ડના પ્રમુખ અને સીઈઓ સ્કાય પેરીમેને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.

નીચલી અદાલતોએ વહીવટના પગલાં કદાચ ફેડરલ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે તે શોધી કાઢ્યા પછી, સુપ્રીમ કોર્ટે ફેડરલ સરકારને ફરીથી બનાવવાના તેમના પ્રયાસમાં ટ્રમ્પને એક પછી એક વિજય અપાવ્યો છે. ગયા અઠવાડિયે, ન્યાયાધીશોએ ફેડરલ કાર્યબળના કદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવાની ટ્રમ્પની યોજનાનો માર્ગ મોકળો કર્યો. શિક્ષણના મોરચે, હાઇકોર્ટે અગાઉ શિક્ષક-તાલીમ અનુદાનમાં કાપ મૂકવાની મંજૂરી આપી છે.

(જી.એન.એસ) તા. 14

ગાંધીનગર,

વૈશ્વિક માંગ અને જરૂરિયાત મુજબ મુખ્યમંત્રીશ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં યુવાનોને કૌશલ્યવાન બનાવી વિકાસ પથ પર આગળ વધારવા ગુજરાત હંમેશા અગ્રેસર રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઝડપી ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિ, આર્થિક પરિવર્તન અને વૈશ્વિકરણના પરિણામે યુવાનોને શિક્ષણ તથા રોજગારીની તકોમાં ઉદ્ભવતા પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો. જે અંતર્ગત યુવાઓને જરૂરી કૌશલ્યોથી સજ્જ કરીને રોજગારી મળી રહે તે હેતુથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા દર વર્ષે તા. ૧૫, જુલાઈના રોજ ‘વિશ્વ યુવા કૌશલ્ય દિવસ’ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ચાલુ વર્ષે “યુવા સશક્તિકરણ માટે AI અને ડિજિટલ કૌશલ્યો”ની થીમ સાથે યુવાનોને ઝડપથી બદલાતા શ્રમ બજારમાં સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે ‘વિશ્વ યુવા કૌશલ્ય દિવસ’ માનવવામાં આવી રહ્યો છે.

શ્રમ કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર મંત્રીશ્રી બલવંતસિંહ રાજપૂતના નેતૃત્વમાં રાજ્યમાં કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમને વધુ સુદ્રઢ કરવાના હેતુસર અનેક યોજનાઓનો સુપેરે અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જે અન્વયે મુખ્યમંત્રી સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ ઈનીશીએટીવ-MSDI અંતર્ગત રાજ્યના વિવિધ વિભાગોના સહયોગથી વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં ૬.૫૦ લાખથી વધુ યુવાનોને કૌશલ્ય તાલીમમાં જોડવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત મુખ્યમંત્રી ભવિષ્યલક્ષી કૌશલ્ય વિકાસ યોજના-MBKVY હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ૧૯ હજારથી વધુ યુવાઓને ડ્રોન, હેલ્થકેર, ઓટોમેશન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રે કૌશલ્યબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, મુખ્યમંત્રી એપ્રેન્ટિસશીપ યોજના-MAY હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ૯૧ હજાર કરતાં વધુ તાલીમાર્થીઓ જોડાયા છે.

રાજયમાં ૨૮૮ સરકારી આઈ.ટી.આઈ., ૧૦૧ ગ્રાન્ટ-ઈન એડ અને ૧૬૯ સેલ્ફ ફાઈનાન્સ એમ કુલ ૫૫૮ આઈ.ટી.આઈ. કાર્યરત છે. જેમાં ૩૦ મહિલા અને ૧૯ દિવ્યાંગો માટેની ખાસ આઈ.ટી.આઈ.નો સમાવેશ થાય છે. આ આઈ.ટી.આઈ.માં કુલ ૨.૧૬ લાખ કરતાં વધુ તાલીમાર્થીઓને કૌશલ્યવર્ધક તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત કૌશલ્ય-ધ સ્કિલ યુનિવર્સિટી દ્વારા ૧૦૦થી વધુ ઉદ્યોગ આધારિત અભ્યાસક્રમો ચલાવવામાં આવે છે, જે યુવાઓમાં સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ માટે ખૂબ ઉપયોગી નીવડી રહ્યા છે.

રાજ્યના વધુમાં વધુ યુવાઓને Industry 4.0 ની જરૂરિયાત મુજબની સ્કિલ આધારિત તાલીમ મળી રહે તે માટે ‘મેગા આઈ.ટી.આઈ. યોજના’ અંતર્ગત ૬ થી ૮ જેટલા સેક્ટરોમાં ‘સેન્ટર ઓફ એક્સીલન્સ’ વિકસિત કરવામાં આવી રહ્યા છે.  આઈ.ટી.આઈ.ના સુપરવાઈઝર ઈન્સ્ટ્રકટર્સને પણ એડવાન્સ તાલીમ મળી રહે તે માટે રાજ્યમાં Gujarat Apex Training Institute-GATI પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ૦૮ Institute for Training of Trainers-iToT સેન્ટર્સ ડેવલપ કરવાનું કાર્ય પ્રગતિમાં છે.

આ ઉપરાંત રાજ્યમાં અંતરિયાળ વિસ્તારોના યુવાઓ સુધી કૌશલ્ય વિકાસની તાલીમ પહોંચાડવા “સક્ષમ”-કેવીકે ૨.૦ યોજના, ઉદ્યોગોના કારીગરોના અપસ્કીલીંગ થાય તે હતુસર લોકલ ઈન્સ્ટીટ્યુટ ફોર વોકેશનલ એજ્યુકેશન-LIVE યોજના પણ કાર્યરત છે. આ LIVE યોજનામાં તાલીમાર્થીઓને લઘુત્તમ વેતનના ૫૦ ટકા જેટલું સ્ટાઈપેન્ડ પ્રોત્સાહન રૂપે DBTના માધ્યમથી ચૂકવવામાં આવે છે. વધુમાં, રાજ્યમાં ઉદ્યોગોને પોતાની જરૂરીયાત મુજબ કુશળ કારીગરો મળી રહે અને રાજ્યના યુવા વર્ગને ઉદ્યોગોની માંગ આધારીત કૌશલ્ય તાલીમ મળી રહે તે માટે “ઉદ્યોગો દ્વારા, ઉદ્યોગો ખાતે, ઉદ્યોગો માટે”ના કોન્સેપ્ટ આધારિત ‘પ્રોજેક્ટ સંકલ્પ યોજના’ અમલીકૃત છે. વધુમાં દેશભરમાં ધોરણ ૧૦ અને ૧૨ના સ્કૂલ ડ્રોપ આઉટ વિદ્યાર્થીઓને કૌશલ્ય તાલીમ આપી આત્મનિર્ભર બનાવવાના હેતુથી પ્રધાનમંત્રી કૌશલ વિકાસ યોજના-PMKVY અમલી છે. આમ  વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં રાજ્યના ૧૫૦૦૦ જેટલા યુવાનોને આવી વિવિધ પ્રકારની ટૂંકા ગાળાની કૌશલ્ય તાલીમમાં જોડવામાં આવ્યા છે.

નોંધનીય છે કે, દેશના યુવાનોને વધુ રોજગારક્ષમ અને ઉત્પાદક બનાવવા માટે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ‘સ્કિલ ઈન્ડિયા મિશન’ની શરૂઆત પણ તા. ૧૫, જુલાઇ ૨૦૧૫ના રોજ કરવામાં આવી હતી. વડાપ્રધાનશ્રીની પ્રેરણાથી શરૂ કરવામાં આવેલા યુવાઓ માટે આશીર્વાદરૂપ એવા ‘સ્કિલ ઈન્ડિયા, ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અને ‘વિકસિત ભારત@૨૦૪૭’ના મિશનને સાકાર કરવાની દિશામાં ગુજરાત પણ સહભાગી બનીને સતત નવા આયામો સર કરી રહ્યું છે.